Giỏ hàng

Dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư trong khi điều trị: Hướng dẫn cho bệnh nhân và người nhà

1. Tầm quan trọng của dinh dưỡng trong điều trị ung thư

Dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư là một phần cơ bản của điều trị ung thư. Ăn đúng loại thực phẩm trước, trong khi và sau khi điều trị có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn và sống khỏe hơn.Hiệp hội Ung thư Mỹ đã đưa ra các hướng dẫn cụ thể này để giúp bạn và những người thân yêu của bạn đối mặt với những tác dụng phụ của quá trình điều trị có thể ảnh hưởng tới sự ngon miệng khi bạn ăn.

Không phải tất cả mọi người đều bị tác dụng liên quan tới dinh dưỡng, nhưng hướng dẫn này sẽ giúp bạn giải quyết được các tác dụng phụ nếu và khi chúng xuất hiện.

Thông tin trong hướng dẫn này không có nghĩa là sẽ thay thế hoàn toàn cho lời tư vấn của bác sĩ y khoa. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc mối lo lắng nào, bạn nên nói chuyện với bác sĩ, điều dưỡng hoặc bác sĩ dinh dưỡng về nhu cầu dinh dưỡng của bạn

Các lợi ích của dinh dưỡng dưỡng cho bệnh nhân ung thư trong khi điều trị được thực hiện tốt

Dinh dưỡng tốt đặc biệt quan trọng nếu bạn mắc ung thư. Ung thư và các quá trình điều trị ung thư cũng có thể ảnh hưởng đến cách thức cơ thể dung nạp một thực phẩm nào đấy và cách thức cơ thể sử dụng dinh dưỡng.

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi bệnh nhân ung thư là khác. Nhân viên y tế đang điều trị cho bạn chính là người giúp đưa ra những lời khuyên đúng nhất về chế độ ăn phù hợp với bạn. Dinh dưỡng tốt trong quá trình điều trị giúp bạn:

  • Cảm thấy tốt hơn;
  • Giữ cho bạn khỏe mạnh và có năng lượng;
  • Duy trì cân nặng của bạn và dự trữ dinh dưỡng của cơ thể bạn;
  • Chịu được các tác dụng phụ liên quan tới điều trị tốt hơn;
  • Giảm rủi ro nhiễm trùng;
  • Nhanh chóng liền vết mổ và hồi phục nhanh hơn.

Bệnh nhân ung thư cần ăn đầy đủ các nhóm chất:

  • Protein
  • Chất béo
  • Cacbonhydrat (đường bột)
  • Chất xơ
  • Vitamin và khoáng chất.

2. Ung thư và điều trị ung thư ảnh hưởng đến dinh dưỡng 

Khi bạn khỏe mạnh, ăn đủ thực phẩm để có đủ chất dinh dưỡng và số calo bạn cần thường không gặp vấn đề gì. Trong thực tế hầu hết các hướng dẫn dinh dưỡng nhấn mạnh đến ăn nhiều rau, trái cây, sản phẩm từ ngũ cốc toàn phần; ăn hạn chế lượng thịt đỏ, đặc biệt là thịt đỏ đã được chế biến hoặc có hàm lượng mỡ cao; cắt giảm chất béo, đường, rượu và muối; và giữ cân nặng khỏe mạnh. Nhưng khi bạn đang được điều trị ung thư thì các điều này có thể khó thực hiện được, đặc biệt nếu bạn bị tác dụng phụ của khối u, nên bạn cần thay đổi chế độ ăn để giúp xây dựng sức bền và chịu được ảnh hưởng của ung thư và điều trị. Điều này có nghĩa là bạn cần thực phẩm nhiều chất béo, nhiều calo để giữ cân nặng, hoặc thực phẩm đặc, mát như là kem lạnh hoặc sữa lắc do các vết đau trong mồm và trong họng làm bạn khó có thể ăn bất cứ thứ gì. Tùy thuộc vào loại ung thư, quá trình điều trị, và các tác dụng phụ mà cơ thể bạn sẽ có các nhu cầu dinh udowngx khác nhau.

Khi bạn bị chuẩn đoán ung thư, bác sĩ của bạn nói với bạn về kế hoạch điều trị, tức là phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, liệu pháp hoocmon, liệu pháp sinh học (miễn dịch) hoặc một số kết hợp các quá trình điều trị. Tất cả các quá trình điều trị này giết chết tế bào ung thư. Nhưng trong quá trình thì một số tế bào khỏe cũng bị tổn thương.Tổn thương này chính là nguyên nhân gây ra tác dụng phụ của điều trị ung thư. Một số tác dụng phụ phổ biến có thể ảnh hưởng tới khả năng ăn của bạn là:

  • Mất cảm giác thèm ăn;
  • Đau mồm hoặc đau họng;
  • Khô mồm;
  • Các vấn đề về răng hoặc lợi;
  • Thay đổi về vị giác hoặc mùi;
  • Buồn nôn;
  • Nôn mửa;
  • Táo bón;
  • Cảm thấy lúc nào cũng rất mệt mỏi;
  • Trầm cảm.

Hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc điều dưỡng về khả năng bạn có thể bị tác dụng phụ và có thể làm gì để kiểm soát tác dụng phụ. Sau khi quá trình điều trị bắt đầu, hãy kể với nhóm chăm sóc ung thư của bạn về bất kỳ tác dụng phụ nào chưa được kiểm soát. Hãy để họ biết liệu thuốc họ kê cho bạn để kiểm soát tác dụng phụ có hiệu quả hay không, để có thể dùng các loại khác.

3. các bước để đáp ứng đủ như cầu dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư

3.1 Trước khi bắt đầu điều trị

Khi bạn bắt đầu điều trị, bạn sẽ không biết chính xác mình sẽ gặp những tác dụng phụ nào (nếu có)? Một cách thức để chuẩn bị là nhìn vào điều trị của bạn như là thời gian để nhìn vào chính mình và cải thiện sức khỏe. Dưới đây là một số cách thức để chuẩn bị sẵn sàng.

 Lên kế hoạch

Bạn có thể giảm bớt sự lo lắng về điều trị và bất kỳ tác dụng phụ nào bằng cách hành động ngay bây giờ. Hãy nói với nhóm điều trị của bạn về những điều làm bạn lo lắng. Hãy biết càng nhiều càng tốt về ung thư và kế hoạch điều trị của bạn cũng như nắm ro chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư. Lên kế hoạch bạn sẽ đối mặt với những tác dụng phụ như thế nào có thể làm bạn cảm thấy kiểm soát tốt hơn và sẵn sàng cho những thay đổi có thể tới.

Nhiều người bị một chút hoặc không bị tác dụng phụ nào làm họ chán ăn. Thậm chí nếu bạn bị tác dụng phụ, các tác dụng phụ này có thể là nhẹ nhàng và bạn có thể quản lý các tác dụng phụ này bằng thuốc hoặc thay đổi chế độ ăn đơn giản. Hầu hết các tác dụng phụ mất đi khi kết thúc điều trị ung thư.

Dưới đây là một số chỉ dẫn để giúp bạn sẵn sàng cho quá trình điều trị:

  • Dự trữ trong tủ và tủ lạnh một số thực phẩm bạn thích nên bạn sẽ không cần thường xuyên đi mua thức ăn, gồm thực phẩm bạn biết bạn có thể ăn thậm chí khi bạn bị ốm.
  • Nấu ăn trước, và để đông lạnh theo từng phần đủ cho bữa ăn;
  • Nói chuyện với bạn bè hoặc người trong gia đình về cách thức họ có thể giúp bằng việc đi mua hàng và nấu ăn, hoặc nhờ bạn bè hoặc người trong nhà làm hộ những việc này cho bạn;
  • Hãy nói chuyện với bác sĩ, điều dưỡng hoặc một bác sĩ dinh dưỡng có đăng ký về bất kỳ mối lo lắng bạn có về ăn uống. Họ có thể giúp bạn quản lý tác dụng phụ như là táo bón hoặc buồn nôn.

 

3.2 Bắt đầu quá trình điều trị

Ăn uống tốt để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư. 

Cơ thể bạn cần chế độ ăn lành mạnh để hoạt động tốt nhất. Điều này rất quan trọng khi bạn mắc ung thư. Với một chế độ ăn lành mạnh, bạn sẽ bắt đầu chế độ điều trị với dự trữ để giúp bạn giữ sức mạnh, ngăn ngừa mô của cơ thể không bị tiêu đi, xây dựng lại các mô và duy trì sự đề kháng của cơ thể với nhiễm trùng. Những người ăn uống tốt có thể đối mặt với tác dụng phụ của quá trình điều trị, và bạn có thể thậm chí chịu được các liều cao hơn của các loại thuốc nào đấy. Trong thực tế một số quá trình điều trị có hiệu quả hơn trên những người có chế độ dinh dưỡng tốt và có đủ số calo và protein.

  • Đừng ngại thử các thức ăn mới. Một số thứ bạn có thể chưa bao giờ thích trước kia lại có thể có vị ngon trong khi điều trị;
  • Hãy chọn các loại thức ăn từ thực vật. Cố gắng ăn các loại hạt đậu khô và đậu Hà Lan thay cho ăn thịt một vài bữa trong tuần. Cố gắng ăn ít nhất 2 bát rưỡi rau và trái cây một ngày, gồm trái cây có vị chua, và các loại rau có màu xanh đậm và vàng đậm. Các loại rau, hoa quả và thức ăn từ cây cối có màu sắc có chứa các chất tự nhiên thúc đẩy sức khỏe được gọi là hóa chất thực vật.
  • Hạn chế các thực phẩm có nhiều chất béo, đặc biệt là các thực phẩm từ nguồn động vật. Hãy chọn sữa ít béo và các sản phẩm từ sữa. Giảm lượng chất béo trong bữa ăn của bạn bằng cách chọn phương pháp nấu ăn có ít chất béo như là bỏ lò hoặc nướng bằng nhiệt bức xạ.
  • Cố gắng giữ cân nặng tốt và hoạt động thể lực. Các dao động nhỏ về cân nặng trong khi điều trị là bình thường.
  • Hạn chế ăn thực phẩm bảo quản bằng muối, thực phẩm xông khói và thực phẩm muối chua.
  • Sử dụng các loại dinh dưỡng chuyên biệt được thiết kế cho bệnh nhân ung thưu để tăng cường dinh dưỡng và giảm rối lợn chuyển hóa như Forticare của hang Nutricia.

Thức ăn nhẹ bạn cần

Trong khi điều trị ung thư, cơ thể bạn cần thêm calo và protein để giúp bạn duy trì cân nặng và lành vết mổ càng nhanh càng tốt. Nếu bạn giảm cân, thì đồ ăn nhẹ có thể giúp bạn đáp ứng nhu cầu calo, giữ sức khỏe và năng lượng cho bạn, và giúp bạn cảm thấy khỏe hơn. Trong điều trị, bạn có thể phải dựa vào thức ăn nhẹ – là các nguồn calo kém lành mạnh hơn để đáp ứng nhu cầu calo của bạn. Nhớ rằng đồ ăn nhẹ chỉ là cho một thời gian ngắn – một khi các tác dụng phụ đã hết bạn có thể quay trở lại chế độ ăn lành mạnh hơn. Để dễ dàng thêm đồ ăn nhẹ vào chế độ ăn thường ngày, cố gắng những điều sau;

  • Ăn những phần nhỏ đồ ăn nhẹ suốt cả ngày
  • Giữ nhiều loại đồ ăn nhẹ giàu protein, những loại dễ chuẩn bị và dễ ăn. Những món này gồm sữa chua, ngũ cốc và sữa, một nửa miếng bánh xăng guých, một bát súp ngon, phó mát và bánh quy giòn
  • Tránh đồ ăn nhẹ có thể làm các phản ứng phụ của quá trình điều trị xấu hơn. Nếu bạn bị đi ngoài, ví dụ, thì tránh bỏng ngô và trái cây và rau chưa nấu. Nếu bạn đau họng, đừng ăn đồ ăn nhẹ khô và thô hoặc thực phẩm có tính axit.
  • Nếu bạn có thể ăn bình thường và duy trì cân nặng mà không cần đồ ăn nhẹ, thì không cần thêm đồ ăn nhẹ.

Ví dụ về ăn nhẹ:

Bánh ngọt

Gelatin

Bỏng ngô, bánh quy xoắn

Ngũ cốc (nóng hoặc lạnh)

Bánh granola hoặc thức ăn hỗn hợp nhiều năng lượng

Bánh pudding, bánh curstard

Pho mát

Sữa lắc nhà làm và đồ uống

San đuých như là sa lat trứng, pho mát nướng, hoặc bơ lạc

Bánh quy

Kem lạnh, nước hoa quả và sữa chua đông lạnh

Súp, (nước luộc thịt hoặc nước hầm)

Bánh quy giòn

Nước ép trái cây

Đồ uống thể thao

Sốt nhúng làm từ pho mát, hạt đậu, sữa chua và bơ lạc

Sữa

Các loại rau (chưa nấu, đã nấu, nước ép)

Trứng đánh kem với sữa và đường (đã thanh trùng)

Bánh xốp mềm

Sữa chua (ít béo)

sữa chuyên biệt cho bệnh nhân ung thư

Forticare của Nutricia giàu đạm và giàu chất trong 1 chai nhỏ 125ml

uống ít mà chất 

Trái cây (tươi, khô, đông lạnh, đóng hộp)

Quả hạch, các loại hạt, và bơ lạc

 

 

Lời khuyên để tăng calo và protein

  • Ăn một vài bữa ăn nhẹ, thường xuyên suốt cả ngày hơn là ăn ba bữa lớn;
  • Ăn thực phẩm bạn thích vào bất cứ lúc nào trong ngày. Ví dụ, ăn thức ăn bữa sáng cho bữa tối nếu bạn thấy thích;
  • Cứ một vài giờ lại ăn. Đừng chờ cho đến khi bạn cảm thấy đói;
  • Ăn bữa ăn lớn nhất khi bạn thấy đói nhất. Ví dụ nếu bạn đói nhất vào buổi sáng thì để bữa sáng là bữa ăn lớn nhất;
  • Cố gắng ăn các thức ăn có nhiều calo, nhiều protein tại mỗi bữa ăn và bữa ăn nhẹ;
  • Tập luyện nhẹ nhàng hoặc đi bộ trước bữa ăn làm tăng cảm giác ngon miệng;
  • Uống đồ uống nhiều calo, giàu protein như là sữa lắc và các thực phẩm chức năng lỏng đóng lon;
  • Uống gần như hầu hết chất lỏng giữa các bữa ăn thay cho việc uống cùng với bữa ăn. Uống chất lỏng với bữa ăn có thể làm bạn cảm thấy quá no;
  • Cố gắng ăn các thanh dinh dưỡng và bánh pudding nhà làm hoặc loại bán sẵn.
  • Để tăng cường calo và protein đối với những bệnh nhân không bổ sung đủ bằng chế độ dinh dưỡng hằng ngày cần tìm đến sự hỗ chợ của các dinh dưỡng chuyên biệt "ít mà chất" như Forticare để bổ sung 1 lượng calo lớn 200kcal, 11,3 g đạm chỉ trong 1 thể tích nhỏ 125ml bệnh nhân ung thư dễ dàng sử dụng để bổ sung. 

 

Thức ăn giàu protein

Các sản phẩm sữa

Ăn phó mát đặt trên bánh mì nướng với bánh quy giòn;

Thêm pho mát bào lên khoai tây bỏ lò, rau, súp, mì, thịt và trái cây;

Sử dụng sữa thay cho nước để pha ngũ cốc nóng  và súp;

Thêm kem hoặc pho mát vào rau và pasta;

Thêm sữa bột vào súp kem, khoai tây nghiền, bánh pudding và món thịt hầm;

Thêm sữa chua hoặc pho mát nhà làm vào hoa quả yêu thích hoặc sinh tố trộn.

Trứng

Cất trứng đã nấu kỹ trong tủ lạnh. Cắt ra và thêm vào sa lad, thịt hầm, súp và rau. Làm món salad trứng nhanh gọn;

Tất cả trứng cần được nấu kỹ để tránh rủi ro vi khuẩn có hại;

Món thay thế trứng được thanh trùng là thức ăn thay thế ít béo cho trứng thông thường.

Thịt, thịt gia cầm và cá

Thêm thịt đã nấu còn thừa từ bữa trước vào súp, thịt hầm, salt và món trứng tráng;

Trộn thịt đã nấu được thái hạt lựu hoặc lát mỏng với kem chua và gia vị để làm sốt nhúng.

Hạt đậu, quả hạch và các loại hạt

Rắc các loại hạt hoặc quả hạch lên các món tráng miệng như là trái cây, kem lạnh, bánh pudding và bánh custard ;

Cũng dùng trên rau sa lad và pasta;

Trải bơ lạc hoặc bơ hạnh nhân lên bánh mì nướng và trái cây hoặc trộn với sữa lắc.

 

 

Các thực phẩm nhiều calo

Cho bơ nóng chảy lên khoai tây, gạo, pasta và rau đã nấu;

Khuấy bơ nóng chảy vào súp và thịt hầm và trải bơ lên bánh mì trước khi thêm các thành phần khác vào bánh xăng đuých ;

Các sản phẩm sữa

Thêm kem đánh bông hoặc kem nhiều béo vào món ngọt tráng miệng, bánh pan kếp, bánh quy xốp, trái cây và sô cô la nóng, thêm vào món súp hoặc thịt hầm ;

Thêm kem chua vào khoai tây bỏ lò và rau.

Forticare chứ 200kcal, 11,3g đạm trong 125ml

Sốt trộn sa lad

Sử dụng xốt mayonaise thông thường (không phải loại ít béo hoặc dùng ăn kiêng) và sốt trộn sa lát lên bánh xăng đuých và nhúng với rau và trái cây ;

Đồ ngọt

Thêm mứt dẻo và mật ong lên bánh mì và bánh quy giòn ;

Thêm mứt hoa quả vào trái cây ;

Sử dụng kem lạnh phủ lên trên bánh ngọt.

 Chú ý: Nếu như các tác dụng phụ bạn gặp phải gây cản chở việc bổ sung dinh dưỡng khiến bạn ăn được quá ít và quá yếu thì cần tham khảo các bác sĩ để có phương án hỗ trợ dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư như dùng dinh dưỡng như forticarehoặc ăn qua ống thông, truyền tĩnh mạch...

Đừng quên các hoạt động thể lực

Hoạt động thể lực sẽ đem lại nhiều lợi ích cho cơ thể của bệnh nhân ung thư khi kết hợp với chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư. Nó giúp bạn duy trì khối cơ, sức dẻo dai, sức bền, và giúp xương khỏe. Nó có thể giúp giảm trầm cảm, stress, mệt mỏi, buồn nôn, và táo bón. Hoạt động thể lực cũng có thể cải thiện sự ngon miệng. Nên nếu bạn chưa luyện tập thì hãy nói chuyện với bác sĩ. Nếu bác sĩ của bạn đồng ý, bắt đầu bài tập nhẹ (có thể là 5 tới 10 phút mỗi ngày) và khi bạn có thể, tập tới mục tiêu 150 phút. Hãy lắng nghe cơ thể bạn, và nghỉ ngơi khi bạn cần nghỉ. Hiện giờ chưa phải là lúc tự đẩy mạnh luyện tập. Hãy làm điều gì bạn có thể khi bạn có khả năng làm được.

Danh mục tin tức